vyaasaalu లేబుల్‌తో ఉన్న పోస్ట్‌లను చూపుతోంది. అన్ని పోస్ట్‌లు చూపించు
vyaasaalu లేబుల్‌తో ఉన్న పోస్ట్‌లను చూపుతోంది. అన్ని పోస్ట్‌లు చూపించు

10 మే, 2017

రాయల రాజభక్తి

krishnadevaraya childhood కోసం చిత్ర ఫలితం
రాజులకాలంలో 
రాజు కొడుకే మళ్ళీ పాలనాధికారాలు చేపట్టేవాడు..
చిన్నప్పటినుంచే గుర్రం స్వారీ.. ఖడ్గ చాలనం వంటి ఎన్నో విద్యలు నేర్పించేవారు
తండ్రిని చూసే పాలనాదక్షత రాజకీయపుటెత్తుగడలు ప్రజాపాలన మొదలైనవి ఫాలో అయిపోయ్యేవాళ్ళు

మరిప్పుడు ప్రజాస్వామ్యం
అయిదేళ్ళకోపారి ఎన్నికలు..
ప్రజలెన్నుకున్నవాడే నేత...
కానీ మనకలా అనిపిస్తుందా ..
కె సీ ఆర్ కొడుకే కాబోయే ముఖ్యమంత్రి..
చంద్రబాబు బాబే మనకు కాబోయే మరో బాబు..
పధ్ధతి మారింది కానీ అంతా సేం టు సేం..

 ప్రతిపక్షాన్ని ఎదుర్కొనడం తొక్కిపెట్టటం..రిగ్గింగ్ రెండుసంవత్సరాలముందే రాబోయే ఎన్నికలకు జనాల నెలా బుట్టలో పడేసుకోవాలి 
అనే అంశాలమీద తర్ఫీదునిప్పిస్తున్నారు..

మన సాహితీ సమరాంగణ సార్వభౌముడు రాయలవారు తన ఇరవయ్యవయేట రాజ్జాధికారాన్ని చేపట్టి
అంధ్ర భోజునిగా
కన్నడ రాజ్య రమా రమణునిగా
కీర్తించబడి..
గొప్ప రాజనీతిజ్ఞునిగా..సైనికాధికారి భుజబల సంపన్నుడు ఆర్థికవేత్త వ్యూహ నిపుణుడు..పట్టినపట్టు విడువనివాడు
అంతే కాదు
కవిపోషకుడు.. సాహితీ సమరాంగణ సార్వభౌముడు గా నుతింపబడ్డాడు..
మరి ఈయన తన వారసుణ్ణి తన తర్వాత రాజుగా చూసుకున్నాడా..
ఇందులో కొన్ని సందేహాలు
మనచరిత్ర అంతా యే పోర్చుగీసు వాడో.. 
లేకపోతే మనల్ని పాలించి పోయిన బ్రిటిషు వాడో చెబితే తెలుసుకోవలసిన దుస్థితి..

వాళ్ళలో ఒకడైన న్యూనిజ్ 
మన రాయల పాలనా వైభవాన్ని పరాయి దేశస్తుడైనా కళ్ళకు కట్టినట్టు చూపించాడు


1346 లోని యొక శాసనమిట్లున్నది..
'' మహామండలేశ్వర భాషగె రాయరగండ హిందూసురత్రాణ, శ్రీవీర అరియప్ప వడయరు బుక్కప్ప వడయరు రాజ్యపాలన్ చేస్తుండంగాను..''

తమిళములోనే మరియొకటి యిట్టిదే గలదు..
హరియప్ప బుక్కణ్ణ లిర్వురును జేరి 
తెక్కల్ నాడు లోని జనులకిచ్చిన యాజ్ఞాపత్రమది..

1386 లో గూడ 
హరిహర బుక్కల సమిష్టి పాలనము దెల్పు శాసనము గద్దు..
దేవరాయల సుతుడైన విజయ రాయుడును 
దండ్రి కాలముననే సహాయ సం రక్షకుడుగ నున్నట్లు శాసనములున్నవి..

అట్లే..
విజయరాయసుతుడైన రెండవ దేవరాయుడు గూడ
ఇతడు వీర విజయ రాయల సహాయ సమ్రక్షకుడుగ పనిజేసెను..

విరూపాక్ష రాయలును దన కుమారునితో గలసి రాజ్యపాలన మొనర్చినట్లు శాసనాధారములుగలవు..

ఇంతలో సాళువ నరసిమ్హుడు సిమ్హాసనము నాక్రమించెను..

కృష్ణదేవరాయలుగూడ దన కుమారుడైన తిరుమలునితో జేరి సమిష్టి పాలన మొనర్చెనేమో..
ఈ విషయమును ధ్రువపరచు 
1524 లోని యొక దాన శాసనము గలదు..

దానివిషయమిది.
'' తిమ్మరుసు 
గృష్ణదేవరాయల కాయురారోగ్యములు బ్రాప్తించుటకై.. గొన్ని పల్లెలపైని సుంకమును
 'మాగడీ లోని తిరువేంకటేశ్వరునకు సమర్పించెను..
ఈ సుంకములా దేవుని భూషణసేవకు..

తిమ్మణ్ణ ధన్నాయకుడను మరియొక యుద్యోగి తిరుమల రాయని నిరంతరాభివృధ్ధికి  
మరికొన్ని సుంకముల నా దేవునికే యొసగెను..

కృష్ణ దేవరాయడు దన కొడుకుతో జేరి పరిపాలనమును కొన్ని దినములు సాగించెనని
న్యూనిజ్ వ్రాతగూడ నున్నది..
పైశాసనమావ్రాతకు దోడ్పాటు..

కృష్ణదేవరాయల కుమారునిపేరేమో 
న్యూనిజ్ వ్రాయలేదు ..
తురుష్కులపై విజయమును సాధించిన తరువాత రాయలేమి చేసెనో యాతడిట్లు దెలిపెను.

'వృధ్ధాప్యమున దాను విశ్రాంతి గైకొనవలెనని 
రాయల యాశ.
తన యనంతరము
 గుమారుడు సిం హాసనము నెక్కి పరిపాలింపవలెనని వేరొక యాకాంక్ష.

ఈ రెండు కోరికలను సాధించికొనుటకు 
బూర్వ రంగమున దాను బ్రతికియుండగనే 
వానిని రాజుగ నొనర్చుటకు రాయలు సంకల్పించెను
అప్పటికి గుమారుని వయస్సు 
ఆరు సంవత్సరములు మాత్రమే..

తన యనంతరము పరిస్తితులెట్లుండునో యని యనుమానించి రాయలు గుమారునకు బట్టాభిషేకమొనర్చెను..
తన యధికారములన్నియు వానికి గట్టబెట్టినాడు..
సిం హాసనము నప్పగించెను..

తాను మహాప్రధానియైనాడు..
తిమ్మరుసు మహామంత్రికి సలహాదారుడు..

కృష్ణరాయల రాజభక్తి యెంతవరకు వచ్చెననగా..
సిం హాసనాధిష్టుడైన కుమారుని యెదుట 
నాతడే మోకరిల్లుచుండెనట..
పట్టాభిషేకమహోత్సవములు 
సుమారెనిమిదినెలలు సాగినవి..
ఈ వేడుకలలోనే .. 
చిన్నరాజుకు జబ్బువచ్చి మరణించెను..''

అదే న్యూనిజ్ మరియొక చోట 
''కృష్ణరాయ సుతుని వయస్సు పదునెనిమిది నెలలు మాత్రమే నన్నాడు అతని వ్రాతలలోననేక చోటులనిట్టి వ్యాఘాతములు దగులుచుండెను..''
అదీ సంగతి .. 
 రాచరికపు రాజకీయాలు .. 
సొంత తమ్ములు... సవితి తమ్ములు.. 
చిన్నాయన  పెదనాయన పిల్లలు.. 
చంపడాలు బందీలుగా చేసి మగ్గబెట్టడాలు .. 
ఎన్ని పన్నాగాలో.. 
అందులోనూ 

వారసులను కాపాడే రాజభక్తులు 
వేరేచోట పెంచి పెద్ద చేసి .. 
ఆఖరికి పుట్టుమచ్చలాంటి ఋజువు లు చూపి రాజును చేసేయడాలు  .. 
అన్నీ మనం సినిమాలలో చూసేసాం .. 
ఆ పసివానిముందు మోకరిల్లిన 
రాయల రాజభక్తి మన కట్టప్పనుపోలి లేదూ.. 


23 మార్చి, 2017

సరసరస : ఘటన (భర్తృహరి సుభాషితం)


శ్రీ  చెరుకు రామ్మోహనరావు గారు 
పుట్టపర్తి పై వ్రాసిన ఈ వ్యాసాన్ని చదవండి.. 
శ్రీ చెరుకు రామ్మోహనరావు గారికి కృతఙ్ఞతలు తెలుపుకుంటూ .. 
పుట్టపర్తి ప్రియ పుత్రిక పుట్టపర్తి అనూరాధ 

సరసరస : ఘటన (భర్తృహరి సుభాషితం): ఘటన (భర్తృహరి సుభాషితం) కొందరు ప్రతిభ లేకుండానే రాణిస్తారు లేక ప్రతిభ కలిగిన మేరకు పూర్తిగా రాణించుతారు. కొందరు ప్రతిభకు మించి ప్రకాశించ...

12 సెప్టెం, 2016

ఆచెడు భావముల్.. కలచునప్పుడు..

శివతాండవంపై 
శ్రీ వఝ్ఝల రంగాచార్యులు  గారు పరిశోధన చేశారు
పుట్టపర్తి రచనలను విశ్లేషిస్తూ
'పాద్యము ' గురించి వారు క్రింది విధంగా రాసారు.

భగవంతుని 
గురుదేవునిగా యోగిపుంగవునిగా భావిస్తూ 
ఒక జీవుడు చేసే ఆత్మ నివేదన 
ఈ పాద్యము.



పరమాత్మ 
సర్వ జగన్నియామక శక్తిగా 
సానంద సాకార స్వరూపునిగా 
మొదటి రెండు కావ్యములందు వర్ణింపబడెను యోగపుంగవునిగా సంభావింపబడెను. 

పాద్యమునందు అట్టి పరమాత్మయే 
యోగిరూపమున గురుదేవుని రూపమున 
తన ఇంటికరుదెంచెనని చెప్పబడినది.


'' తరుణాబ్జ తుహిన ముక్తామాల బోలునే
  త్రముల దయార్ద్ర భాష్పములతోడ
  గంభీరభావ నిష్కలుష దీప్తులు పర్వి
  యొరబెట్టి విడిచిన పరిధితోడ
  నవరసాల కిసాల ప్రవిమలారుణకాంతి 
  నొడిగొన్న జుంజురు జడలతోడ
  నావంటి పతితులెందరినైన రక్షింప
  జూచిన అభయహస్తంబుతోడ... 

  యజ్ఞవేదికవలె బవిత్రారుణములు
  నిండుచూపులు దిక్కులనిండి వెలుగ
  మా గురుస్వామి నాపాలి మధురమూర్తి
  వచ్చినాడమ్మ మా ఇంటివరకు నేడు''



  ఈ పద్యమున 'ఇల్లు' అనగా 
భక్తిభావనాకుటీరము. 
అందొక సుమూర్తమున 
పరమేశ్వరుని రూపము ప్రత్యక్షమైనది. 
ఆ రూపము 'యోగి రూపమువలె' వున్నది.

పుట్టపర్తి ఈ రూపమును సంభావించుటకు కారణము ఆయన ఉపాసించెడి 
'అష్టాక్షరీ మంత్ర' ప్రభావమనవచ్చును. 
నారాయణ ఋషి ద్వారా 
అష్టాక్షరీమంత్రము లోకమున పరంపరగా ప్రవచింపబడెను. 

మంత్రమునకు ..మంత్రద్రష్టకు ..
అభేదమును భావించుట సంప్రదాయము. 
ఈ విధముగ పరమాత్మ రూపమును 
యోగి రూపముగ కవి సంభావించెను. 

ఆయన దివ్య రూపమును కీర్తించి 
తన వేదన లేక ఆర్తిని ప్రకటించెను. 
ఈ నివేదన 
భగవంతుని గుణాధిక్యము 
ఆత్న న్యూనతా భావముగా 
ఇరువది ఏడు పద్యములలో సాగినది. 

సృష్టింపబడిన ఛందోమయాకారం కూడా భావానుగుణముగా నున్నది. 
భగవంతుని స్వరూపము సీసపద్యమునందు వర్ణింపబడెను. 

తరువాతి  వన్నియు తేటగీతిపద్యములు. 
ఈ పద్యములలో జీ వుని వేదన వర్ణింపబడి 
అహంకారము త్యజింపబడినది. 

చివరకు తన్మయీభావస్థితిని 
జీవా త్మ అనుభవించినది.
ఆత్మ సమర్పణము భక్తి భావనాదశలలో చివరిమెట్టు. 

ఆ స్తితిని చేరకముందు 
భక్తునకు భగవంతునియెడ ఆసక్తి యుండును. 
ఈ ఆసక్తి భావనాపరము. 
దీనినే నారదాదులు అహేతుకమగు పదునొకండు భక్తి భావనాసక్తులుగా చెప్పిరి.

 ఆత్మ నివేదన మొనరించిన భక్తునకు 
పరమేశ్వరుడు ఎలవేళలా 
అతడు కోరినట్లు దర్శనమిచ్చుచుండును. 
భగవంతుని అనుభవముగాఢమై 
భావనలు పరిపక్వమై 
రసపర్యవసాయి అగును. 

భక్తి రసాయన కారులు వీటినే 
దాస్య సఖ్య మధుర శాంత రసములుగా చెప్పిరి. 

నారదాదులు చెప్పిన భక్తిభావములు - రసములు
గుణమాహాత్మ్యా సక్తి
స్మరణాసక్తి
రూపాసక్తి
పూజాసక్తి
దాస్యాసక్తి 
ఆత్మ నివేదనాసక్తి 
వాత్సల్యాసక్తి
కాంతాసక్తి
పరమవిరహాసక్తి
తన్మయతాసక్తి

పాద్యమునందు వర్ణింపబడిన జీవేశ్వరుల సంబంధము గాఢమైనది కాదు.
ఒక సన్ముహూర్త మున .. 
' కల వలె హతాత్తుగా వచ్చి '
 భగవంతుని రూపము నిలచినది

ఆ రూ పమును కనులార దర్శించి 
తనివితీర సంభాషింతమనుకున్నంతలో 
అందులకు తాను 'అర్హుడనా.. ?'
 యను సందేహము కల్గి జీవుడు కొట్టు మిట్టాడినాడు.

ఈ దశలో భావములు 
ఒకదానిపై ఒకటి యుబికి రాగా 
వాటిని నిలుపుకోలేక పోయినాడు
జీవుడు  భగవంతుని రూపమును దర్శించుటలో 
కలిగిన ఈ భావాసక్తులనే 'పాద్యము' వర్ణించినది

''సాత్మస్మిన్ పరమ ప్రేమ  రూపా' 
ప్రేమ  యనగా ఒక వస్తువునందు లేదా వ్యక్తియందు కల్గెడి అనురాగము. 
లౌకికమైన ప్రేమ  ఉపాధులనాశ్రయించి యుండును. అలౌకికమైన ప్రేమ 
భగవంతుని రూపము నాశ్రయించి యుండును. 
అట్టిదియే భక్తియని నారదాదుల అభిప్రాయము. 

ఉపనిషత్తుల యందు ఈ ప్రేమ భావనము 
'ఉపాసన' యని పేర్కొనబడినది.

లౌకిక విషయములందు ప్రేమ క్షణికమైనది. 
కాని భగవంతునియందు కల్గెడి ప్రేమ 
తైలధారవలె అవిఛ్చిన్నముగా నుండవలెను. 

పరమశబ్దముచే ఈ ప్రేమను 
భగవంతుని యందు తప్ప 
ఇతరుల యందుండకూడదని నారదాదులు సూచించిరి. 

భగవంతుని యందుండు ప్రేమ 
నిష్కామముగా నుండవలెను. 
పెనుగొండ లక్ష్మియందు మొదటిపద్యము లోని ప్రేమాధీశ్వరుడాను వర్ణనమిట్టిదే.

భగవంతుని సర్వజ్ఞత్వ సర్వశక్తిమత్వమూ 
కవి సృజనాత్మక సాహిత్యములోని 
మొదటిపద్యమునందే ప్రకటింపబడినవి. 
పాద్యమునందు 
వాత్సల్య సౌశీల్య సౌలభ్యములు వర్ణింపబడినవి. 

'' వాసనయెలేని క్షుద్రపుష్పమ్మునెవరు 
  తలధరింతురు రాలిపోవలెనెగాని
  బ్రతుకుజీకిన నా ప్రేత హృదయమెంత
  ఇంపుగానందుకొంటివోయి గురూజీ''

తన బ్రతుకు 
'వాసనలేని క్షుద్ర పుష్పము ' వంటిదని 
ఆత్మన్యూనతను వెల్లడించి, 
ఇటువంటి నికృష్ట జీవితమును ఆకర్షించిన 
భగవంతుని స్తుతించెను. 

ఈ వర్ణనలో  
'' మహర్షీ ''
అని భగవంతుని సంబోధించుట చేత..
'యమే వైషవృణుతే తేన లభ్యః'
అను ఉపనిషద్వాక్యమిచట అనువర్తించును.
పాపినిగానీ.. పుణ్యవంతునిగానీ..ఎవరినైతే భగవంతుడు స్వీకరించాలనుకుంటాడో.. 
అతనిపై తన అవ్యాజకృపాకటాక్షము ప్రసరింపజేసి స్వీకరిస్తాడని అర్థము.
భగవంతుని వాత్సల్యము అవ్యాజకృపా కటాక్షము పైపద్యమున వర్ణింపబడెను. 

రెండవపద్యములో భగవంతుని వాత్సల్య భావమును 
'' ఆ మహాఋషి చూపులయందు పొడమి జీవకారుణ్యమెల్లడా చిలికినదియో'
అని జీవకారుణ్యమూర్తిగా సంభావించెను.

నా పేదహృదయమెంత ఇంపుగానందుకొంటివోయి మహర్షి.. '' 
అనుటలో ఇట్టి భావన విశదమగుచున్నది.
భగవంతుని వాత్సల్య గుణమును సన్నుతించుట
 భక్తి భావనా సక్తులలోని గుణ మహాత్మ్యాసక్తి యని చెప్పవచ్చును.
తన ను  అకారణముగా ఈ సంఘము బహిష్కరించినదని తాను తిరిగి మరణించుటకే జన్మనెత్తిన జడుడనని 
తన కారుణ్యగాధ భగవంతునికి నివేదించెను.

శివతత్వసారము మొదలగు భక్తి శతకములలో 
'నేనొక నికృష్ట మనుజుడ.. '
నని ఆత్మన్యూనత్వమును వెల్లడించుటకనిపించును

ఆధునిక కవులలో భావకవులు కొందరు 
తమను తాము అతి దైన్యంగా చిత్రించుకుని 
భగవంతుని కరుణామయునిగను 
పాపులను రక్షించువానిగను అభివర్ణించిరి. 

ఇది క్రీస్తు మత ప్రభావము కావచ్చును. 
ఆప్తుడగు జీవుడు తన దైన్యమును 
భగవంతునకు నివేదించి ఆయన కటాక్షమును కోరును. 

ఇట్టి జీవునకు 'ఆర్తుడ'నిపేరు. 
పాద్యమునందు కనిపించెడి
జీవునివేదనలో ఆర్తి లక్షణమున్నది.

'' లౌకికవిషాదముల గుండె రగిలి రగిలి
   నీ చరణ సీమ నాశ్రయించితిని నేను ''

భగవంతుని ఆశ్రయించిననూ 
ఆ సంబంధములోని ఒక నూత్న అనుతాపమును జీవుడు పొందుచున్నాడు. 
అతని దర్శనము జీవునకు అంత స్పష్టముగా లేదు. అందువలన..

'కలవలె హటాత్తుగ వచ్చి నిలిచినావు
 తండ్రి పతితుడ ఈ గృహాంతరమునందు
 సత్యమునువోలె నెపుడు శాశ్వతముగాగ
 నిండుచూపుల నన్ను మన్నింపవయ్యా..''

అని కోరుకొనెను.
స్వప్నావస్థ వలెనున్న అస్పష్టానుభవమును 
'సత్యము' వలె శాశ్వతము చేయుమని కవి భావన. 
ఈ పద్యమున రెండు విశేషములున్నవి.


 పరమాత్మను సత్యముతో నుపమించుటచేత
 'సత్యం జ్ఞానం అనంతం బ్రహ్మా '
అను ఉపనిషద్వాక్యమిచట అనువర్తించును.
పరమాత్మను 'తండ్రి' అని సంబోధించుట పాద్యమున రెండుమూడుచోట్ల కనిపించును
జీవేశ్వరులకు గల నవవిధ సంబంధములలో 
పితాపుత్ర సంబంధమొకటి. 

'పితాచరక్షకశ్శేషీ' అనుసంబంధము పాద్యమున 
జీవుడు ప్రదర్శించినాడనవచ్చును.

శాశ్వతముగా తన  హృదయమున నిలువుమని.. భగవంతుని ప్రార్థించినకవి
అతనికి సమర్పించిన 'ముఖపూజ' విలక్షణమైనది.
పలుకరింతమని బుధ్ధిపుట్టునుగాని 
వెంటనే సిగ్గు ఆవరించును..
మనసులో భావ శబలత్వమున్నది.. 
దరిజేరి నిలచెదామనినంతనే .. శరీరము కంపిం చి.. గుండెలు దద్దరిల్లుచున్నవి.. 

రాక రాక వచ్చిన గురుదేవుని జూడగా 
కనుల భాష్పములు నిండినవి..
ఆ భాష్పపూరంబుతో పాద్యమిడుదుననుకొనినంతలో

'ప్రతిజలకణము పరమ పూతంబు 
తమ పేరు పలుకదేమో'
అని సందేహము..

ఈ విధముగా సాగినది ముఖపూజ..
ఇందురేఖామాత్రముగా 'కాంతాసక్తి' కని పించుచున్నది..

తనను కాంతగా చిత్రించుకొని 
పరమాత్మను ప్రియునిగా భావించుట
కాంతాసక్తి.
ఈ విషయము అయిదారుపద్యములలో వర్ణింపబడి చివరగా..

'' నా తలపుపంట.. నావాడు.. నాధవుడు.. '' 
అని స్పష్టముగా మధుర భక్తి భావన.

తరువాతి రెండుపద్యములలో 
పుత్రభావముతో తల్లడిల్లుట వర్ణింపబడెను
జీవునకు కల్గిన ఈ అనుతాపము
 అతనికి అంటియున్న అహంకారము వలన కల్గుచున్నదని గ్రహించి 
ఆ అహంకారమును త్యజించెను.

'నేననెడి భావమున తెగనీల్గిపోవు
 శిరమువంచితి గురుదేవు చరణ సీమ'

'నేను' అను భావమును విడనాడుటయే 
అహంకార త్యాగము. 
అహము తొలగిన వెంటనే 
సర్వము భగవదధీనము అగును.
అదియే ఆత్మ  నివేదనము.

ఈ స్తితిలో కామ్యమునకు తావుండదు.
అందువలన అంతఃకరణము పరిశుధ్ధమై 
గురుదేవుని అమృత మయమైన వాక్కులను వినగల్గెను.
రూపమును కనగల్గెను..
అతని శీతలఛ్చాయలో తన్మయమును అనుభవించెను.

ఈ విధముగా పాద్యపద్య తారావళియందు 
జీవేశ్వరుల సంబంధములోని 
భావాసక్తులు ప్రకటింపబడినవి. 

ఇందు ప్రకటింపబడిన జీవుని వేదన 
'వేదనాశతకము'
 నందు విస్తృతముగా వివరించబడినది. 
భగవంతుని గుణాధిక్యము విభూతులుగా 
తద్విభూతుల అనుభవము గాఢమై 
భక్తి భావాసక్తులు
 దాస్య సఖ్య మధుర శాంతి రసములుగా
'విభూతి శతకము' నందు పర్యవసించినవి.

ఒక విధముగా పాద్యము 
వేదనాశతక .. విభూతి శతకములకు 
సంక్షిప్త రూపమని చెప్పవచ్చును.


















29 ఆగ, 2016

అంతో ఇంతో నవ్వబ్బా..

నవ్వు ఒక రకమైన ముఖ కవళిక
నవ్వడమంటే 

రెండు పెదవులు సాగదీయ బడతాయి
నోటి నుంచీ ఒక శబ్దం వస్తుంది..
ఆ శబ్దం..
రక రకాలు

సాధారణంగా
 సంతోషం..ఆనందం కలిగినపుడీ చర్య జరుగుతుంది..
 

 ప్రతి సందర్భంలోనూ
మనం రక రకాల నవ్వులని చూస్తాం
కొందరు ముసి ముసిగా ..
కొందరు గట్టిగా..

పసి పాపలవి బోసి నవ్వులు 

విరగబడి .. పగలబడి .. 
వికటంగా .. కుటిలంగా . . 
ప్రకటి తం గా.. అప్రకటితంగా .. 
ప క ప కా .. విక వికా..
అబ్బో .. నవ్వులెన్నో

నవ్వు  వ్యక్తుల మధ్య  స్నేహాన్ని 
సంభాషణల్లో ఉత్తేజాన్ని కలిగిస్తుంది .. 

అంతేకాదు 
నవ్వు అనేది ఆరోగ్యకరమైన అంటువ్యాధి .. 
దీన్ని సైన్సు జెలోటాలజీ అంటుంది .. 
హాస్యాలలో కూడా  రక రకాలు 
ఏ రంగాలలో ఉన్నవారికి 
అందులో  హాస్య సంఘటనలు ఎదురవుతాయి 
డాక్టర్లు యాక్టర్లు కలెక్టర్లు డ్రైవర్లు కండక్టర్లు గుమాస్తాలు కవులు కళాకారులూ .. 
 పోతన కవిత్వము గురించి వ్రాసిన పుట్టపర్తి 
ఆయన లోని హాస్యాన్ని కూడా స్పృశించారు 



శ్రీనాధునిలో విపరీతమైన హాస్యముకలదు..
అతనిది మందహసితము గాదు..
అతి హసితము..
ఒక్కొక్కసారి అప
హసితము గూడ..
 

పోతనామాత్యులయందును హాస్యమున్నది..
శ్రీనాధుడు భోగ్యవస్తువులన్నియు నమరియుండి నవ్వినవాడు..
పోతన పరమ దారిద్ర్యములోనుండి..

తృప్తిగ నవ్విన భాగ్యశాలి..
కాని నగవునందును వారికి గొంత సమ్యమనమే యున్నది..
 

సామాన్యముగ పోతన్నది మందహాసమే..
అరుదుగా తప్ప హద్దు మీరిన చోటుండదు..
కృష్ణుని బాల్య లీలలలో 

యీ హాస్యము కొంత చోటు చేసుకొన్నది..
కాసంత యెక్కువ గూడనేమో..
తమరు చదివికొనవచ్చును..
 

వామనునికథలో 
గురుశాప తప్తుడైన పరిస్థితిలో గూడ బలి..
తన మందహాస ప్రియత్వమును విడువలేదు..
 

అనగా..
దుర్భర దారిద్ర్యమునందును పోతన్న..

తన హాస్య ప్రియత్వమును మానలేదన్నమాట..
ఆ పద్యమీ క్రిందిది..
 

పుట్టినేర్చుకొనెనో.. పుట్టక నేర్చెనో..
చిట్టి బుధ్ధులిట్టి పొట్టి వడుగు..
బొట్టనున్న వెల్ల బూమెలునని నవ్వి
యెలమి ధరణిదాన మిచ్చెనపుడు..

కాని సాధా రణముగ నిట్టి వరుదు..
 ఒక్క పదముతోనో
వాక్యముతోడనో
హాస్యమును సూచించుట పోతన్న వాడుక
 

యయాతి చరిత్రములోని యదువు చెప్పిన 
యీ క్రింది పద్యమట్టిది..
కాంతా హేయము దుర్వికారము దురా కండూతి మిశృంబు హృ
హృచ్చింతామూలము పీనసాన్వితము ప్రస్వేద వ్రణాకంపన
శృఆంతిస్ఫోటక యుక్తమీముదిమి వాంఛందాల్చి నానాసుఖో
పాతంబైన్ వయో నిధానమిది యయ్య తేర యీవచ్చునే..?? 
దీనిలో
'తేర యీవచ్చునే..'
అను పదము చదివి నపుడు మాత్రమే 

కాసంత మన పెదవి విచ్చును..

ఒక్కొక్కసారి
పోతన్నయే మన యెదుట నిలచి.. చిరునవ్వుతో
కెదికి హెచ్చరించుటయు కద్దు..
అట్టిది యొకటి..

తజ్జనని లోగిటంగల
రజ్జు పరంపరల గ్రమ్మరం సుతుగట్టన్
బొజ్జ దిరిగి రాదయ్యె జ
గజ్జాలములున్న బొజ్జ తఘ్ఘన్ వశమే..

అట్టి చోటులలో గూడ నితని హాస్యము లలితమైనదే..
ఈ పద్యమును చూడుడు.

''పొడుపు గొండమీద పొడుచుట మొదలుగా
బరువు వెట్టి వినుడు పశ్చిమాద్రి
మరుగు జొచ్చెగాక మసలిన చలిచేత..
జిక్కె చిక్కె ననగ చిక్క కున్నె..?? ''

ఈ పద్యము నందు నాల్గవ పాదమునందు మాత్రమే కొంత హాస్యమున్నది..
సాధారణముగ నాతనికి చేష్టలతో హాస్యమును వణించుట ప్రీతి..
ఇందుకుదాహరణములు 

తమరు గోపికల క్రీడలు మొదలైన వానిలో చూడవచ్చును..

20 జులై, 2014

రాయల నాటి కవితా జీవనం

ఈ రాయల నాటి కవితా జీవనం అన్న వ్యాస రాజం పరిశోధన ద్విమాసపత్రికలో 
 1954 సంవత్సరం ఆగష్టు మాసంలో ప్రచురింప బడింది
అందులో 

''వర్ణనవిధానంలో  పెద్దన సయమం'' అన్న భాగమిది..
మిగతా భాగాలు దొరకలేదు 

 
-పుట్టపర్తి అనూరాధ.

సేకరించిన శ్రీశైలం గారికి కృతజ్ఞతలు



9 ఫిబ్ర, 2013

నందితిమ్మన

''పారిజాతాపహరణం 



పారిజాతాపహరణం  .....
ఈ గ్రంధము వ్రాయడానికి 


నంది తిమ్మన గారికి ఒక కారణము ఉన్నది అంటారు,
ఒక రోజు అనుకోకుండా
తిరుమలదేవి శ్రీ రాయల వారిని 
పాదాలతో తాకుతుందంట,
దానితొ రాయల వారు కోపగించుకోని
తిరుమలదేవ్ని చూడటం మానేస్తారు,
తిరుమలదేవి అరణంగా వచ్చిన నంది తిమ్మన
ఆ గొడవని రూపు మాపడానికి
స్వయంగాకృష్ణులవారేతన్నిచ్చుకున్నారు
మీదేముంది..?
అని చెప్పడానికి ఈ కథ రాసినారు
అని ఒక ఐతిహాసం.

పారిజాత పుష్పంలాగా వన్నె తగ్గని కావ్యాన్ని రచించి 
శ్రీ కృష్ణదేవరాయల ఆస్థానంలో 
మంచిపేరు తెచ్చుకున్నాడు నందితిమ్మన


తెనాలి రామలింగడు తిమ్మననిలా ప్రశంసించాడట...
"మా కొలది జానపదులకు నీ కవనపు ఠీవి యబ్బునే ! కూపనట ద్భేకములకు గగనధునీ శీకరముల చెమ్మ నంది సింగయ తిమ్మా !

(మూడో పాదంలో ‘గగన ధునీ’ అనే ప్రయోగాన్ని ‘నాక ధునీ’ అని మార్చి ‘రాజ కవి’ (కృష్ణ రాయలు) ‘కవి రాజు’ (రామకృష్ణుడు) ప్రశంసను పొందాడని ప్రతీతి)

తెలుగు భాషా సమితి చెన్నపురి వారు 
తెలుగు విజ్ఞానసర్వస్వము 1955 ల ప్రచురించారు  
ఆంధ్ర సాహిత్యంపై మహరాష్ట్ర వాఙ్మయ ప్రభావము,
నంది తిమ్మన, ఇంకొకటి
మూడు పుట్టపర్తి వారి వ్యాసాలు 
ఇప్పుడు నంది తిమ్మన్నను మీ ముందుకు తెస్తున్నాను.

.ఇందులో మా అయ్యగారిపేరు పు.నా . అని వేసారు.
మా పెద్ద బావగారు బాణగిరి రాఘవా చార్యులు . ఆయన మంచి కవి చదువరి.
ఆయన అనేవాడు నాగా మన తెలుగు పేర్లతో పత్రికలకు పంపితే వేసుకోరమ్మా
పేరు కాస్త కొత్తగా విచిత్రంగా అర్థం కానట్టుండాలి పరభాషా రచయిత అన్నట్లు.
నా పేరు B S రాఘవ కదా
బి.ఎస్.ఘవా..
నీ పేరు నాగపద్మిని కదా
కుంపినాప అని అంటే
కుం.పి. నాగపద్మిని అన్నమాట అంటూ చెప్పేవాడు
మా పెద్దబావగారు చాలా హాస్య చతురులు
చక్కని కవిత్వం రాస్తారు. కానీ బి.ఎస్.ఎన్.ఎల్. లో ఆఫీసులో ఆయన కవిత్వం తెల్లారిపోయింది..
మా అయ్య పేరు పు.నా అని వచ్చిన సందర్భంలో మా ఇంట్లో వచ్చిన కామెంట్లివి.
మా అయ్య విని హాయిగా నవ్వేవారు.
సాధారణంగా మా అయ్య దగ్గరికి పోయే సాహసం 
ఎవరూ చేసేవారు కాదు
ఎప్పుడైనా అయ్యకే  మూడొస్తే  

కాస్త సంభాషణను పొడిగించేవారు.ఇక ఈ నంది తిమ్మన వ్యాసంలో

నంది తిమ్మన ను పుట్టపర్తి వారు మనకేవిధంగా చూపించబోతున్నారో చూద్దామా







































4 ఫిబ్ర, 2013

నేను నేల కవిని


కవి అంటే కాకి కదా
అని ఎవరో చమత్కరించారట పుట్టపర్తి వారితో'నా రాయలసీమకొరకు నేను నీటికాకినైతే నేమి..?'
అని బదులిచ్చి
'నేను నేల కవిని' అని అన్నారు పుట్టపర్తి