ఆససేయు మది

తెలకపల్లి రవి

ఔరా అమ్మకచెల్ల..

ప్రభు దృష్టి

అసలే ఎండాకాలం.. ఎగసిపడే ఎండలు.. 

బయటికి పోవాలంటేనే భయం వేస్తోంది

కానీ మా ఇంటి పని సాగుతున్న చోట.. 

పాపం కూలీలు 

ఆ భగ భగ మండే ఎండలో ..

వెన్నెల్లో పనిచేస్తున్నట్టు 

నిదానంగా పనిచేస్తున్నారు..

ఉస్సూ బుస్సూ మనేది నీడకు కూచున్న నేనే

అందరి ఎడలా ఆ భగవంతుడు కన్నతండ్రిలా 

తన సహాయాన్ని పలువిధాలుగా పలు రకాలుగా అందిస్తున్నాడు

అందుకే చిన్న కీటకం మొదలు 

పెద్ద మదగజం వరకు ఆయన నీడలో నిశ్చింతగా బ్రదుకుతున్నారు
భూమి బీటలు వారి  నోరు తెరిచి ఎదురుచూస్తూంది

నీటిచుక్కకోసంజనాలు మంచినీళ్ళో మంచినీళ్ళో 

అని మొత్తుకో ళ్ళు .. 

పొలాలు గట్టున  ఎండిపోయిన  రైతుల దిగులు ముఖాలు  .. 

ప్రతి నీటి చుక్కా ఒడిసిపట్టుకోండి 

అంటూ ఇద్దరు చంద్రులు దోసిళ్ళతో సంకేతాలు..

ఇంకుడు గుంతలు   సగం తవ్వి

 అవి పూడ్చక గ్రాంటు కోసం

 కిందా మీదా అవుతున్నపంచాయితీలు
ఇది 2016 మనుష్య లోకపు హైరానా

మరి ఒక ప్రకృతి 

దాని పై ఆధార పడి కవిత్వాలల్లుకుంటున్న కవులు..

ఆ కాలంలో కవిత్వాన్ని ప్రేమించే ప్రభువులు జనాలు
బహుశా .. 

ఈనాటి ఇబ్బందులేవీ వుండి వుండవేమో

ఎటు చూసినా నీటి ఎద్దడిని తెలియనివ్వని జలాశయాలు..

నష్టపోయిన రైతులను ఆదుకొనే ప్రభుత్వాలు 

అధర్మం పాలు తక్కువవటం వల్ల 

ప్రకృతి కూడా సహృదయంతో

 ఏకాలానికి ఆ ధర్మాన్ని పాటిస్తుండవచ్చు 

చీకూ చింతా లేని పాలనలో 

కవులకు వేసవిలోను అందమే కనబడింది

మరి వర్షంకోసం పర్జన్యుడనే దేవతకు లంచమివ్వడానికినదీకన్యకలు 

పద్మాలనే చేతులతొ వడలి వాలిన రేకులనే వేళ్ళతో నడుమ కర్ణికలనే నాణేలనుపట్టుకున్నట్ట్లు రాయలు వర్ణించాడట..

ఎందుకంటే వానలు ఎక్కువగా కురవాలి

తాము నీటితో కళ కళ లాడాలి

ఆపైవడి వడిగా బిర బిరలు పోతూ

 గల గలలాడుతూ సముద్రుడిలో కలవాలి..

తనవానికై తపించే ప్రతి స్త్రీ మనసూ 

ఇక్కడీ ఉత్ప్రేక్షలో వ్యక్తమవుతుంది..

ఎంతైనా ఆయన ప్రభువు కదా

లంచగొండుల లీలలు కొన్నైనా 

ఆయనకు తెలియక పోవా 

అందుకే నదీ కన్యకలులంచమిచ్చే సాహసం చేస్తున్నాయని ఇట్టే పట్టేశాడు..

ఎంత లంచావతారులున్నా 

ఈరోజుల్లోలా 

కోట్లకు కోట్లు భోంచేసే పెద్ద పొట్ట వుండదనే అనుకుంటున్నా..

ఇది ఉత్ప్రేక్షాలంకారం

ఇది రాయటం చాలా కష్టం

మంచి తీరిక .. ఆపై కలంలో మంచి దన్ను ఉండాలిట..

''అతివృష్టిన్ మును వార్ధి గూర్చునెద కాడౌటన్ దమిన్ గూర్చుననృతి లంచంబుగ హేమటంకములు మింటన్ బొల్చు పర్జన్యదేవతకీ నెత్తిన కేల నా బొలిచె, నిర్వారిస్రవంతిన్ న్బయశ్చ్యుతి నమ్రచ్ఛద దృశ్య కర్ణికములై యున్నాళ నాళీకముల్''


ఎండాకాలం వచ్చింది. 

ప్రవాహాల్లో నీళ్ళు బొత్తిగా తగ్గి పోయినాయి . 

పద్మాల నాళాలు ..

పొడవుగా జొన్న దంటుల్లాగా నిలిచినాయి. 

పైన వుండే పద్మ పుష్పాల్లోని రేకులు.. 

ఎండకు వ్రాలి వ్రేలాడుతున్నాయి. 

తామరపూల మధ్యవుండే దుద్దులు 

బంగారు ఛాయలలో

 పైకి స్పష్టంగా కనబడుతున్నాయి. 

ఈ దృశ్యాన్ని రాయలు వర్ణిస్తున్నాడు.
పర్జన్యుడనే దేవత 

తమ్ము సముద్రంలో చేర్చేవాడు. 

ఎక్కువగా వానవస్తే నదులు పొంగి ..

దండిగా నీరుగలవై సముద్రంలో చేరిపోతాయి కదా.. 

నదులకూ సముద్రాలకీ దాంపత్యాన్ని వర్ణించడం పూర్వకవి సమయసిధ్ధమై పోయింది. 

పర్జన్యుడనే దేవత అనుగ్రహమే 

చక్కని వానలకు కారణం.
నదులనే స్త్రీలు 

ఆయన అనుగ్రహం సంపాదించుకోవాలి. 

అందుకేం చేయాలి..?
లంచాలివ్వడానికి పూనుకున్నారట. 

పద్మాలే నదీమతల్లులకు చేతులు. 

సాగి నిలిచియున్న బిసకాండాలే 

వాళ్ళు దాచిపట్టినముంజేతులు. 

వంగి వ్రేలాడుచున్న రేకులను 

నదుల చేతి వ్రేళ్ళుగా ఉత్ప్రేక్షించినాడు కవి. 

మధ్యలో కనబడుతుండేవి కర్ణికలు 

వాళ్ళు లంచమివ్వడానికై 

అరచేతిలో పట్టుకున్న నాణేలట.

చాలా క్లిష్టంగా రచించిన ఉత్ప్రేక్షాలంకారం. 

ఇలాంటి పద్యాలు వ్రాయడానికి చాలా తీరిక వుండాలి. శబ్దజాలం చేతిలో దండిగా వుండాలి. 

అందుకే అప్పకవి ;'నిలుకడవలయు కృతికిన్ ' అంటాడు.
రాయలది నారికేళపాకం. 

ఆయన రచనలోకి ప్రవేశిస్తే.. 

ఏదో పెద్ద గవిలోకి దూరినట్లుంటుంది. 

ఆ గవిలో కళ్ళు కనబడడం కష్టం. 

జాగ్రత్తగా ప్రయత్నించి చూస్తే మనకు ఆశ్చర్యం కలిగించే బౌధ్ధికమైన సంపద కనబడుతుంది.
ప్రబంధ కవులొకరీతిగా చూస్తే ఉత్ప్రేక్షాకవులు. 

కాని ఇటువంటి ఆశ్చర్యాన్ని కలిగించే ఉత్ప్రేక్షలు 

రాయలు తప్ప మరే కవీ చేయలేడు అనిపిస్తుంది.

ఈ పద్యంలో 

మనకు రాయలకాలంలో కూడా లంచాలు మొదలైనవి వుండేవని 

వాని తోబుట్టువులైన ఆశ్రిత పక్షపాతమూ 

మొదలైనవి సమృధ్ధిగా వుండేవనీ తెలుస్తుంది

పర్జన్య దేవతను గూర్చి చెప్పిన దాని వలన 

సమాజంలో  ఘరానా మనుష్యులు 

లంచాల కలవాటుపడి వుండే విషయం కూడా సూచితమైంది.

ఆనాడు బంగారు నాణేలు కూడా వాడేవారు. 

దీనికి ఉపష్టంభకంగా 

నాటి అనేక బంగారు పొన్నులు 

మనకు చిక్కుతూనే వున్నాయి. 

రాగీ వెండి బంగారు నాణెములు చేయడానికి 

ముఖ్యంగా వాడేవారని 

మనకు శాసనాల ద్వారా తెలుస్తూనే వుంది. 

సీసము మొదలైనవి చాలా తక్కువగా వాడేవారు కూడా.27-8-82

కబీర్ వచనావళి

https://www.facebook.com/chinaveera/posts/10207710788786460

పెద్దన్న రచనా స్వరూపం

పరవశదైన్యమాడుకొను ప్రౌఢల గానదు, ఘర్మ వారిచే
గరగి స్రవించు చిత్రకముగన దనామృత వీటి పాటలా
ధరమున సున్నమంటిన విధంబును గానదు, నవ్వుటాల కా
భరణము గొన్న, గానదొక బాల నృపాలుని జూచి, నివ్వెరన్

స్వరోచి మనోరమ వీరి కల్యాణాన్ని వర్ణిస్తున్నాడు పెద్దన. విడిది ఇంటినుంచీ కల్యాణమంటపానికి 
స్వరోచి లేఖ స్వామి చౌదంతిపై కూర్చొని 
మెరవణిగా పోతున్నాడు

అప్పుడు గంధర్వ నగరంలోని స్త్రీలు 
పెండ్లి కుమారుణ్ణి చూడడానికి మేడలెక్కినారు. 
ఈ వివిధ నాయికలను పెద్దన్నగారు 
పది పద్యాలలో చెబుతున్నారు. 

అందులో 
ఒక ముగ్ధ నృపాలుణ్ణి చూసింది.
ఆ సౌందర్యం 
ఆమెను ఆశ్చర్య సముద్రంలో ముంచివేసింది
తదేకంగా ఆవిడ రాకుమారుణ్ణి చూస్తూ వుంది
ఆమె మనసూ పారవశ్యంతో బాహ్య స్మృతిలో లేనేలేదు
ఆమె ఆ చిత్తవృత్తిని వర్ణిస్తున్నాడు కవి

ఆమెతో బాటు చూస్తున్న ప్రౌఢ కాంతలు ఆమె పారవశ్యాన్ని గమనించి మేలమాడుకున్నారు
స్వేదోదయమైంది
తిలకం కరిగి పోతూంది
తాంబూలపు పెదవిపై సున్నం అంటింది
ఆమె స్పృహలోనే లేదు
ఆమెను ఆటపట్టించడానికి ఆమె ఆభరణాన్ని మెల్లగా తీసుకున్నారు
ఆమెకు తోచనేలేదు
ఈ పద్యాన్ని నాకు పాఠం చెబుతూ మా నాన్నగారు దీంట్లో నీకు విశేషం యేమీ కనిపించడంలేదా
అని అడిగారు
ఏముంది పద్యం బాగుంది
పెద్దన్న శైలి శిరీష కోమలం కదా అన్నాను
వారు నవ్వి
అంతమాత్రమే కాదు 
పెద్దన్న గారు తమ రచనా స్వరూపాన్ని తామే 
ఈ పద్యంలో  వివరిస్తున్నారు
అన్నారు
నిజమే ఈ పద్యాన్ని మనసులో పెట్టుకుని 
మనుచరిత్రను చదివినప్పుడు
వారి రచన అనే క చోట్ల ఈ ముగ్ధాలక్షణానికి వ్యాఖ్యానప్రాయంగా వుంటుంది
-మహాకవి పుట్టపర్తి

ఏ తీరుగ మము దయజూసెదవొ . .

కానీ సంపాదించని వాడైనా కోట్లు గడించే వాడైనా
ఏవేవో లోపాలు పెళ్ళాలకు కనిపిస్తాయ్
చీరలు కొనిపెట్టలేదని పేదవాడిపెళ్ళాం ఏడిస్తే
కట్టిన చీర గురించీ తన అందం గురించీ కాంప్లిమెంట్ ఇవ్వలేదని ఈవిడేడుస్తుంటుంది
వాడికి పనిలేదు
వీడికి టైం లేదు..

అన్నీ అమర్చే పెళ్ళామైనా తప్పులకోసం భూతద్దం పట్టుకుంటాడు ఒక  మగడు
అసలు గొడవ పడని ఆలుమగలు వుండరేమో
మా ఇంట్లో గొడవలకు రాముడు కృష్ణుడు కారణం అవుతుంటారు
అమ్మకు రామాయణం
అయ్యకు భాగవతం
చూశారా ఆలుమగల మధ్య అవతారపురుషుల లీలలు
ఇంట్లో అన్నీ చూసుకుని అందరి అవసరాలు తీర్చి 
అయ్య రాతకోత లలో ఒక చేయి వేసి 
అమ్మ పారాయణం కూడా చేసుకుంటే
కోపం ముక్కుమీద నాట్యమాడే అయ్యకు 

అమ్మ పై మాట మాటకూ కోపం..
మా అయ్య కోపం  తాటాకు మంట అయితే .. 
అమ్మఎప్పుడూ శాంతంగా చిరునవ్వుతో వుండేది .. 

ఇలా ఒకసారి యేదో విషయానికి
అయ్య కోపంతో 
'వాడు కాదే రాముడు .. వీడు .. '
అని బిగ్గరగా అరుస్తూ.. విసురుగా బయటికి వెళ్ళి 

అప్పుడే వీధిలో బిక్షం అడుక్కుంటూ వచ్చి 
మా ఇంటి ముందు నిలబడిన ఒక బిచ్చగాడిని భుజం పట్టి తీసుకొచ్చి .. 
ఇంట్లో పీటవేసి వెండి తట్టలో దేవుని కోసంచేసిన ప్రసాదాన్ని
ఇతర పదార్థాలను వేసి తినిపించి శాంతించారు..

నీలి రాగం

                          శివధనుర్భంగం ..

జనకుడు శివధనుస్సునుగూర్చి పెద్దగా చెబుతాడు. విశ్వామిత్రుడు అదంతా విని ..
కేవలం అతి సామాన్య విషయంగానే ..
''వత్స రామా ధనుః పశ్యా' అంటాడు . 

రాముడు కొంచెం చేతితో తాకుతానంటాడు. 
జనకుడూ విశ్వామిత్రుడూ కానిమ్మంటారు . 
రాముడు ధనుస్సునెత్తి ఎక్కుఎట్టటానికి ప్రయత్నిస్తే..
 అది మధ్యలో విరుగుతుంది. 

ఈ సందర్భంలో వాల్మీకి రెండే శ్లోకాలు వ్రాస్తాడు. 
వాటిలో పెద్ద సమ్రంభం ఏమీ లేదు. 
అతి సామాన్య విషయంగా చెబుతాడు.
 ఆ శ్లోకాలివీ..

''తస్య శబ్దో మహానాసీత్ నిర్ఘాతసమనిస్వనః
భూమికంపశ్చ సుమహాన్ , పర్వతస్యేవ దీర్యతః''

నిపేతుశ్చ నరాస్సర్వే తేన శబ్దేన మోహితాః
వర్జయిత్వా మునివరం, రాజానాం తౌ చ రాఘవౌ''

ఇతర కవులిచట 
భయంకరమైన శాబ్దిక కోలాహలం చేసినారు. 
వాల్మీకికి రాముని జీవితంలో శివధనుర్భంగం
 అతి సామన్య విషయంగానే తోచింది..

సీతారాముల శృగారాన్ని కూడా 
ఆయన అట్లే చలా హుందాగా చెబుతాడు. 
సీతాదేవి రామునికి పరమ ప్రియురాలు.. 
ఎందువల్ల ? 
''దారాః పితృకృతా ఇతీ'
ఈ పెళ్ళి తల్లిదండ్రులు చేసినారు.. 
అదే కారణం. 

వాళ్ళ మధ్య ప్రేమ .. 
దినదినానికీ ఎదుగుగుతూ వచ్చింది.
 ''గుణా ద్రూపగుణాచ్చాపీ'
రూపంతో .. 
పరస్పరం వున్న సద్గుణాలతో పెరుగుతూ వచ్చిందట. 

రాముని మనస్సులో సీతకంటే ద్విగుణంగా 
సీతాదేవి మనస్సులో రాముడు పారాడినాడు. 
వాళ్ళప్రేమ ఎప్పుడూ హృదయాలతోనే మాట్లాడేది. 
ఏ సమయంలో రాముడేమి తలుస్తాడో సీత కెరుక.
 అట్లే రామునికి కూడా. 
ఇంత గంభీరంగా వుంటుంది. 

వాళ్ళ వర్తన .. వాళ్ళ ప్రేమ.. 
ఒక్కసారి బయటికి రేఖామాత్రంగా కన పడుతుంది. 

అరణ్యాలకు పోవడానికి ముందు 
కైక రామలక్ష్మణులకు సీతకు నారచీరలిస్తుంది . 
రాముడు కట్టుకున్నాడు. 
సీతాదేవికి ఆ చీర కట్టుకోవడం తెలియదు. 
ఆమె ఎన్నడు కట్టుకుంది గనుక..?? 

ఆమె ఎడమ చేతితో పై కొంగు పట్టుకుని 
కుడిచేతితో చీర అంచును పట్టుకుని 
రాముని వైపు సాభిప్రాయంగా చూచింది. 
అప్పుడు రాముడు వచ్చి తన చేత్తో ఆ చీరను కడతాడు. 

ఈ సన్నివేశం చదివినప్పుడు 
మనకు శరీరం ఝల్లుమంటుంది.
అందుకే సీతారాముల ప్రేమను ఆలంకారికులు 
'నీలిరాగ' మన్నారు . 

ఈరీతిగా ప్రతి   సన్నివేశంలోను.. 
ప్రతివర్ణనలోను.. 
వాల్మీకి సంయమన  శక్తి  ప్రత్యక్షమవుతుంది.
ఇలా చెప్పడం మానవమాత్రులతో అయ్యేది కాదు