ఆన్నమయ్య

ధృతి

 అతనిపేరు పెంచలయ్య నాయుడు..
టెలిఫోన్ ఆపరేటర్ పనిచేసేవాడు..
అవి పుట్టపర్తి 'భగవాన్ బుధ్ధ' 
మరాఠీ నుంచీ తెలుగుకు అనువాదం చేసేరోజులు 
 వారు డిక్టేట్ చేస్తూంటే వ్రాసేదానికి 
పుట్టపర్తిపై భక్తి తో వచ్చేవాడు
 రాత్రి తొమ్మిది గంటలకు రోజూ

పోరాని వేళల్లో పోకూడని చోటికి పోవటమో 
 యేదో అతను చేశాడేమో
ఫలితంగా అతనికి  మతి చలించింది
అతని అమ్మ నాన్న బాగు చేయమని 
మా ఇంట్లో విడిచిపోయారట.. నిశ్చింతగా
ఇక అతని ఆలనా పాలనా పుట్టపర్తిదే
అంటే ..
మా అమ్మదీ ..
పిల్లలదీ..
అక్కడ పుట్టపర్తిని అంటిపెట్టుకున్న శిష్యులదీ..

అయ్య రంగంలోకి దిగారు
ప్రజలకు అయ్యపై అచంచల విశ్వాసం..
పైగా రాతగాడుగా వారికి అతనిపై అభిమానం
అతనికా మతిచలించింది ..
ఒక చోట స్థిరంగా వుండేవాడు కాదు
పిచ్చి నవ్వులు..
పిచ్చి చేష్టలు..
 
ప్రతిరోజూ వాణికి స్నానం పోయించి 
తానూ తడిబట్టలతో వాణి యెదురుగా 
కూర్చుని జపం చేసేవారు
మొదట కట్టు మంత్రం వేసి 
అయ్య అతనిని కదలకుండా కూచోపెట్టారు
అతని యెదురుగా కూర్చుని జపం చేసారు
 
చివర ఆ మంత్ర తీర్థాన్ని అతనితో తాగించేవారు
ఇలా రెండు నెలలు గడిచింది..
అతను స్వస్థుడయ్యాడు..
 
యీ అనుభవాన్ని 
మా రెండవ అక్కయ్య నాతో పంచుకుంది
అప్పటికి వాళ్ళు ఎనిమిదేళ్ళపిల్లలు
యేవరికైనా ఆరోగ్యం బాలేదు
ఆర్థికపరిస్థితి బాలేదు
యేదో కష్టం వచ్చింది
అయ్యను ఆశ్రయించేవాళ్ళు
అయ్యదసలే దయార్ద్ర హృదయం
వెంటనే సరేలేరా మీ అమ్మతో చేయిస్తాలే..
సరిపోతుందిలే అనేవారు
అంతే ..
అమ్మకు నిబంధనలు
ఒంటిపూటభోజనం
కటిక నేలపై నిద్ర
నలభై రోజుల దీక్ష..
వారికోసం..
డబ్బులకోసం అనుకుంటారేమో ..
ఉచితం..
పూర్తి ఉచితంగా 
డబ్బంటే అయ్యకు ఒక అంటరాని వస్తువు..
ఇలాంటివన్నీ చేయాలంటే 
మా అమ్మను ఆదేశించేవారు
'వారి పని జరిగేదా.. ?'
'అవును.. జరిగేది కాబట్టే వచ్చేవారు..'
అంటుంది అక్కయ్య ..
మా  రెండవ అక్కయ్య పేరు తరులత..
 ఇప్పుడామెకు డెభ్భై  యేళ్ళు ..

చీప్ ట్రిక్స్..కనికట్టువిద్యలు..

బుల్లిబాబా యెవరే అడిగింది ఫోన్ లో అక్కయ్య
అదేనే సుబ్బరాజు
ఆ.. వాడేనా..
తర్వాత్తర్వాత నేను హైదరాబాద్ నుంచీ కడప వచ్చేటప్పుడు ట్రైన్లో కూడా కనిపించి పలకరించాడే
అవునా..
ఆ..
మనింట్లో చాలా రోజులు వుణ్ణిన్నాడు కదా..
అవును
అప్పట్లో నేను ఆకాశవాణి నుంచీ డ్యూటీ ముగించుకొని సాయంత్రమింటికి వస్తే..
అక్క.. అక్కా నీకు రోజా పూలిస్తానక్కా.. అనేవాడు..
వద్దురా.. అంటే ..
తీసుకోక్కా.. అంటూ బలవంతంగా బుట్టలోంచీ ప్లాస్టిక్ గులాబీలు సృష్టించి ఇచ్చేవాడు..
అవునా..
ఆ..
 
అంటే వానికి అటువంటి గారడీ విద్యలన్నీ తెలుసన్నమాట..
అవునే.. బజార్లో కుప్పలుగా పోసి అమ్మేవాళ్ళు తర్వాత చూసానది
వాళ్ళు వాటిని అక్కడ ముట్టుకుని
తిరిగి అవే ఇంటికి వచ్చి సృస్టించగలరు..
ఇవన్నీ క్షుద్రోపాసనలు..
వాడు నాకు తిరుపతిలడ్డూ తినక్కా.. అని ఇచ్చాడు
నేను తిన్నానది..
నిజంగా బాగుంది..

ఇవన్నీ అయ్య చూసే ఇట్లాంటివి వద్దురా భవిష్యత్తుని పాడుచేస్తాయిటువంటి చీప్ ట్రిక్స్..
ముందు బాగ చదువుకో అని వాణితో చెప్పారు..
అంటే అయ్యకు ఇవన్నీ తెలుసన్నమాట..
కేరళలో ఇవి చూసి కొన్ని సాధన చేసి వచ్చారు కదా..
అవును..
వానిని ఎంత అశౌచంతో చేస్తే అంత తొందరగా ఫలిస్తాయట..
అంటే స్నానం చేయకుండా.. మల విసర్జన తరువాత శుభ్రం చేసుకోకుండా..అలా
 
నా చిన్నప్పుడు నల్ల దుప్పటి కప్పుకుని వచ్చేవాళ్ళు గారడీ వాళ్ళు
అయ్య వాళ్ళని పిలిచి యేదీ చేయరా అనేవారు సరదాగా..
 
వాళ్ళు గవ్వలు వెంట తెస్తారు..
ఒకసారి గవ్వలు నేల మీద విసరి
ఆ గవ్వలను పెద్ద పెద్ద తేళ్ళుగా మండ్ర గబ్బలుగా మార్చటం నేను చూసాను..
ఆ తేళ్ళ కొండీలను పట్టుకుని వాళ్ళు ఆడిస్తారు..
ఇప్పుడివన్నీ లేవుకదా..
అవును చేసేవాళ్ళు లేరు..
చెప్పినా నమ్మరు..
అసలు దేవుడే లేడంటూంటే..
 
అయ్య లత మాసపత్రికకు వ్రాసిన 
జీవితం అనుభవాలులో ఇలాంటివెన్నో చెప్పారు..
అయ్య వాళ్ళ బంధువొకాయన ..
ఒరే పిల్లలూ యేం తింటార్రా.. అనే వాడట..
చేతిని మంత్రించగానే సంచీ నిండా బొరుగులూ పప్పులూ వచ్చేవిట..

ఆ సంచికలే దొరకటం లేదు ఎంత ప్రయత్నించినా..

బుల్లి బాబా

 
సీతారామయ్య బక్కగా ఎర్రగా వుండేవాడు
ఆయన హోటలు కు 
 ఆయనే ప్రొప్రయిటరూ సప్లయరూ
టిఫెన్ కి వచ్చిన వాళ్ళకి సౌకర్యంగానూ సంతోషంగానూ వుందో లేదో వెయ్యి కళ్ళతో చూసుకొనేవాడు
 
ఇడ్డెన్ల మీద వెన్న రాయటం
కారప్పొడి మీద పూర్తిగా తడిసేలాగ కాచిన నెయ్యి వెయ్యడం
కొబ్బరి చెట్నీ ఓ పక్క 
కొత్తిమీర చెట్నీ మరోపక్క వేసి
కస్టమర్లు ఆప్యాయంగా తింటూ వుంటే 
తన కడుపు నిండినట్లు ఆనందించడం
అతనికలవాటు
 
కొందరు పెసరట్టుపై 
ఉల్లిపాయ పచ్చిమిరప ముక్కలూ అద్దమంటే
కొందరు అల్లం జీలకర్రా కోరుకొనేవారు
 
ఎవరికి యే రుచి కావలిస్తే
ఆ రుచిలో అందించేవాడు
అందరికీ చిరునవ్వుతో కాఫీ టిఫెన్లు సరఫరా చేసేవాడు
కడుపునిండా తిని బిల్లు ఇవ్వకుండా
 'రేపిస్తాలే' 
అంటూ వెళ్ళిపోయే వాడిపట్లా అదే చిరునవ్వు..
 
'ఇవాళ ఇవ్వని వాడు రేపిస్తాట్ట.. 
గోడమీద రాసుకోవాలి..'
అని పక పకా నవ్వేవాడు..
 ఇవి 
పోలాప్రగడ సత్యనారాయణ మూర్తి గారి 
'ఆరోజుల్లో.. ' లోని సజీవ చిత్రాలు
 
ఇందులో ఇంకా

'మీ నాన్నకి పనసపొట్టు ఇష్టం.. 
ఇదిగో పట్టుకెళ్ళికూరవండించు..'
'రాజమండ్రి నుంచీ ఆకాకరకాయలు తెచ్చాను..  నల్లమందు సత్యానికీ .. నారాయణం గారికీ  ఇయ్యి .. '
అంటూ అందరికీ పంచే చామర్తి సుబ్బారావ్ గారూ
 
'అన్నదమ్ముల మధ్య కేసు యేమిట్రా మీ మొహం.. 
పొండి ఫోండి.. '
అనే ప్లీడరు నారాయణరావులూ
యెందరో కనిపిస్తారు
 నిజమే..  
ఆ రోజుల్లో కొంతైనా మానవత్వం జాలి గుణం
ఉదారత ఉండేవంటే యీ కాలం వాళ్ళు నమ్మని పరిస్థి తి
 
మా ఇంట్లో అలాంటి సంఘటనలు 
బోలెడంటే ..బోలెడు

ఒకసారి..
ఒక చిన్న బాబా మా కడపకు వచ్చాడు
సహజంగా బాబాలు సాధువుల వెంటబడే మా అయ్య..
 
ఇంకేముంది
ఆ బాబా మా ఇంటికి ఆహ్వానింపబడ్డాడు
పాదాలు పద్మాలూ కడిగారు
ఆ బుల్లి బాబాకు పుట్టపర్తి సాయంత జుట్టు
అదీ రింగులు రింగులు
పైగా అవే కదలికలు
ఇంటి నిండా ఇసకేస్తే రాలని  జనం ..
బాబా మహిమలు చూడటానికి రెడీగా వున్నారు..
 
ఓచేత అభయ హస్తం పెట్టడం  
ఆ బాబా మరిచిపోలేదు
పెదవులపై లీలగా భాసించే హాసం

ఓ పదినిమిషాలు ఆయన పాదాల చెంత కూర్చుని
తన విషయం నివేదించారు అయ్య
ఆ తరువాత..
ఆయన విషయం అడిగారు..
సమాధానం చెప్పలేదు బాబా 
చేతిని తిప్పి విబూతి సృష్టించి అయ్య చేతిలో పోసారు
అయ్య మాట ఆగింది
 
మళ్ళీ అయ్య ప్రశ్నలు సంధించేలోగా
కుంకుమ ప్రసాదించారు బాబా..
కానీ యీ నాటకం రక్తి కట్టించటం 
ఆ బుల్లి బాబాకు యెక్కువ సేపు సాధ్యం కాలేదు
 
మాటల్లో అతనికి యే సాధనా శక్తులూ లేవని తెలిసిపోయింది
అంతే..
పీఠం మీద కూర్చున్న బాబా 
కిందికి దిగి వచ్చి అయ్య పాదాలు పట్టుకున్నాడు
 
యేదో ఆ బాబాకున్న భక్తుల నాకర్షించి 
నాలుగు డబ్బులు సంపాదించుకోవాలని ఇలా చేసానని  కన్నీటి పర్యంతమయ్యాడు..
 
అయ్య ముఖంపై తమాషాయైన చిరునవ్వు
తరువాత ఆచూపుల్లో దయ వర్షించింది
పరిస్తితి ఆరా తీస్తే అతను అనాధ
పది వరకేమో చదివాడు

వెంటనే అతను మా అతిధి అయిపొయ్యాడు
యెన్నిరోజులో మా ఇంట్లోనే భోజనం పడక
అయ్య అతనికి మంచి బట్టలు కుట్టించమని 
మా అమ్మకు పురమాయించారు
 
అమ్మ అతన్ని వెంట బెట్టుకుని 
బట్టల షాపుకు తీసికెళ్ళింది
నాకపుడు పన్నెండేళ్ళుండచ్చు 
అమ్మ వెంట బజారుకు నేనూ పోయాను
 
వాడు మంచి పువ్వుల బట్టను యెంచుకున్నాడు
దానికి తగిన ప్యాంటు
ఓ నాలుగు జతలకు బట్ట కొని 
అక్కడే టైలరుకు ఇచ్చాం
వానికి మ్యాచింగ్ డిజైన్ కలిగిన బటన్లు.. 
సెలక్ట్ చేసుకోవటం  వాడు మర్చిపోలేదు..
మా అమ్మ వానికి డబ్బు ఇచ్చింది..
 
నాలుగు రోజుల్లో 
ప్యాంటు షర్టులు టైలర్ నుంచీ వచ్చాయి
అయ్య వాణ్ణి కాలేజీ లో చేర్పించారు
వాడు కాలేజీ పోవటం మొదలు పెట్టాడు

స్టయిల్ గా తయారై ..
బెల్ బాటం ప్యాంటు 
నీలి రంగు పువ్వుల షర్టూ
రింగుల జుట్టూ
చేతిలో పుస్తకాలూ

జన్మ- కర్మ

సంగీత రత్నాకరం..

ఒక గాయకుడు పాడుతున్నాడు
రెండు లైన్లు పాడాడో లేదో కట్..
మళ్ళీ ప్రా  క్టీసు  మళ్ళీ రికార్డింగ్
మళ్ళీ రెండు లైన్లు
'కట్స్ ఎక్కువైపోతాయేమో '
'పర్లేదండీ ..మనం ఎడిటింగ్ చేసుకుంటాం కదా..
'మీరు కన్వీనియంట్ గా పాడండి'
ఇదీ తంతు
 
ఒక పాటను వంద ముక్కలు చేసి పాడటం
అన్నీ జోడించి ఒకపెద్ద అతుకు చేయడం

'పాడుతా తీయగా 'లో ఎస్పీ 
ఒక్కొక్కరిని ప్రశంసిస్తుంటాడు
యీ పాటను నేను నాలగైదు బిట్స్ గా పాడాను 
మీరు ఒకే టేక్ లో పాడారు
అందుకు మిమ్మల్ని అభినందించాలి అని
 
అదే యుగళగీతమనుకోండి..
మేల్ సింగర్ వచ్చి తన ట్రాక్ పాడేసి వెళ్ళిపోతాడు
ఆనక  ఫిమేల్ సింగర్ తన ట్రాక్ పాడి 
ఆవిడా ఎల్పోతుంది
మన అతుకుల మాస్టారు తీరిగ్గ అతుకులు పెట్టుకుంటాడన్నమాట..
ఒకసారి మంచి ఎఫెక్ట్ తో పాట బయటికి వచ్చిందా
అది రికార్డ్ గా నిలబడిపోతుంది
అదే గాయకుడు 
మళ్ళీ అంత భావస్ఫోరకంగా పాడలేకున్నా
అతన్ని జనం ఎప్పుడూ గుర్తుపెట్టుకుంటారు.
 
మరి గ్రామఫోన్లు టేప్ రికార్డర్లూ లేని కాలంలో..
గాయకుడు ప్రతి కచ్చేరీలో తన్ను తాను నిరూపించుకోవలసివచ్చేది
గాత్రాన్ని కాపాడుకోవటమూ
నిరంతర సాధన  చేసేవారు
 
పుట్టపర్తి వారు
సంప్రదాయ సంగీతాన్ని  
ఆస్వాదించడంలో ఉన్న తృప్తిని
పాశ్చాత్య సంగీతానికీ 
మన సంప్రదాయసంగీతానికీ తేడాను
చెబుతున్నారు

సంగీతమునకు రాగము ప్రధానమంటిమి..
పదమేమో చిన్నదే..
దాని పరివారము గంపెడు..
మూర్ఛనలు..
గ్రామములు..
గమకములు మొదలైనవి..
 వాది ..వివాది ..స్వరసంచయమును
 
గమకములు లేని రాగము రోగమే
ప్రపంచమునందే భారతదేశ సంగీతమునకొక వైశిష్ట్యమును తెచ్చిపెట్టినది గమకము
 
పాశ్చాత్యులు రాగము నెరుగరు
వారి గానమంతయు స్వరములే
ఆ స్వరములును వాగ్గేయకారుడు కూర్చినవే..
గాయకునకు చిన్నమెత్తు స్వాతంత్ర్యము లేదు
వాడు రాసినదానిని వీడు చిలుకవలె నొప్పించును
 
మన గానమట్లు గాదు
వాగ్గేయకారుడిచ్చిన కృతి రాగ తాళములు అల్పాల్పములైన సాధనములు
 
ఆచట్టములో గాయకుడు
బ్రహ్మండమైన గంధర్వ నగరమును సృష్టింపవలెను
గంధర్వ నగరమని యేల నంటిననగా వాని సృష్టి యెప్పటికప్పుడు పుట్టిగిట్టునది..
 
ఇప్పుడైనను గొంతమేలు
టేపురికార్డింగు మొదలైన కొత్త కొత్త  సాధనములు కొన్ని యనుకూలములు గల్పించినవి
 ఆ యనుకూలములును గొంతవరకే

నాయుడు గారి కల్యాణి రాగమున్నది.
మధురమైన రాగప్రస్థారము.
ఆయన యే సనకసనందనాదుల కోవకో చెందినవాడు.
కాని అదియే వారి సరోత్కృష్ట సృష్టి యని చెప్పలేము..

నేడు నాయుడుగారే బ్రతికియుండి 
దానిని వినుట తటస్థించినచో
'నిదేమున్న' దని 
అంతకన్నను బాగుగ వాయించి యుండెడివారేమో

'చింతలపల్లి వెంకటరావు'గారుండిరి
'కలియుగదల్లి హరి 'అను 
పురందరదాసు దేవర నామము వారంతకుముందొకసారి పాడియుండిరి..

అది మా చెవులలో గింగురుమనుచున్నది..
మరల సంవత్సరము తరువాత
దానినే మరియొక కచ్చేరీలో నెత్తికొన్నారు..
మొదటిపాట దీనిముందు 
దీని ముందు దివిటీ ముందు దీపము.

అయిన నిదియే సార్వత్రికముగాదు
నిన్నటిపాటను నేడదే గాయకుడు
చెరచి చెటాకులు చేయవచ్చును

సంగీతము కావ్యరచన వంటిదిగాదు
చాల కష్టమైన పని
శరీరారోగ్యము
శీతోష్ణములచే చెరగని గాత్రమూన్నింటిని మించి శాంతమైన మనో ధర్మమున్నపుడే 
సంగీతము సాధ్యము..

సంజీవ్ దేవ్

 శ్రీ సంజీవ్ దేవ్ గారు పుట్టపర్తి గురించి చెప్పిన వ్యాసమిది 

కలకత్తా ఆంధ్ర సాహిత్య పరిషత్ సన్మాన సభలో పాల్గొని తిరిగి కడప వెళ్తూ పుట్టపర్తి నెల్లూరులోని శ్రీ నేల నూతల కృష్ణ మూర్తి గారింట్లో దిగటం 

అంతకు ముందే ఆతిధ్యం పొందుతున్న సంజీవ్ దేవ్ గారిని 
కలవటం జరిగింది 

రవీంద్ర శతవార్షిక సభలకు సంజీవ్ దేవ్ గారు 
అక్కడికి ఆహ్వానించ బడి 
నేల నూతల వారి ఆతిధ్యం పొందుతున్నారు వారు 
 సాహిత్యాభిమానులు కవులకు కళా కారులకు 
తమ ఇంట.  ఆతిధ్యం ఇవ్వటం జరిగేది

పుట్టపర్తితో మూడు రోజులు కలిసి వుండటం 
తానూ చూసిన పుట్టపర్తిని మనకు అందిస్తున్నారు సంజీవ దేవ్ 

 

  

 

 

జ్ఞానుల కంటిన విద్యలేమిరా..??